Smartbus to autobus zdolny do samodzielnej jazdy po terenie zajezdni – bez kierowcy. smartbus = zwykły autobus + SmartDEPOT™. W zajezdni sam parkuje, podjeżdża na stanowisko ładowania, przejeżdża przez myjnię i ustawia się do porannego wyjazdu, z małą prędkością. Nadzoruje go Koordynator Smartbusów, nowa rola u przewoźnika, przez SmartDEPOT™ Mission Control. Na ulicy prowadzi go kierowca, tak jak dziś.
Dwa znaczenia słów „smart bus”
Od lat „smart bus”, pisane osobno, albo „inteligentny autobus” oznacza autobus podłączony do sieci: telematyka, informacja pasażerska, Wi-Fi, bilety. Taki autobus w zajezdni nadal prowadzi kierowca. Smartbus, jednym słowem i małą literą, nazywa pojazd, tak jak e-bus nazywa pojazd: autobus miejski z systemem jazdy autonomicznej do pracy w zajezdni. Zajezdnia jest miejscem jego pracy. Termin pochodzi od Autonomous Systems, firmy, która rozwija SmartDEPOT™.
Co smartbus robi w zajezdni
Kierowca przekazuje autobus przy wjeździe do zajezdni i odbiera go przy wyjeździe. Pomiędzy nimi smartbus wykonuje manewry nadające się do automatyzacji: parkowanie i przestawianie, podjazd na stanowisko ładowania, przejazd przez myjnię i ustawianie się w kolejności wyjazdów na rano. Jedzie pusty, z małą prędkością, po znanym układzie zajezdni. Gdy coś jest niejasne, zatrzymuje się. Dlatego w zajezdni autobus może jechać bez operatora bezpieczeństwa na pokładzie.
Koordynator Smartbusów, nowa rola w organizacji przewoźnika, nadzoruje smartbusy przez SmartDEPOT™ Mission Control. Dziś najbliższe tej roli są stanowiska kierowników kierowców przetokowych (pilotów) i kierowników zajezdni.
Dlaczego najpierw zajezdnia
W Bad Birnbach pierwszy w Niemczech zautomatyzowany autobus na drodze publicznej od pierwszego dnia jeździł z asystentem na pokładzie. Zgodnie z przepisami UE asystent był na pokładzie także wtedy, gdy przewozy zakończono w 2024 roku. Od ponad dekady oglądamy demonstracje autonomicznych pojazdów z operatorem bezpieczeństwa na pokładzie. Czas przejść od pokazów do prawdziwych rozwiązań.
Ruch miejski jest nieprzewidywalny: piesi, rowerzyści, roboty drogowe. Ktoś musi zostać na pokładzie na wypadek sytuacji, z którą system sobie nie poradzi. Jazda po drogach publicznych wymaga też redundantnego układu drive-by-wire, którego seryjne autobusy miejskie pełnej długości jeszcze nie mają. Takie autobusy wymagają lat rozwoju, homologacji i wprowadzania do flot. Tymczasem większość pilotaży prowadzi do kolejnego pilotażu.
Zajezdnia jest pierwszym miejscem, w którym autobus miejski może pracować bez operatora bezpieczeństwa: znany układ, mała prędkość, brak pasażerów na pokładzie i zatrzymanie jako bezpieczna odpowiedź na wszystko, co niejasne. Autonomiczny autobus staje się prawdziwy, gdy operator bezpieczeństwa opuszcza pojazd. Więcej o tym podejściu: Ewolucja, NIE rewolucja: praktyczna droga do autonomicznych autobusów.
Co smartbus oddaje przewoźnikowi
W ocenionych zajezdniach ręczne manewry zajezdniowe zajmują od 10 do ponad 35 minut na pojazd dziennie, zależnie od układu zajezdni, wielkości floty i organizacji zmian. W MZA Warszawa zmierzona wartość to około 35 minut dziennie na każdy autobus: parkowanie, podjazd do ładowarki, mycie i przestawianie. Każdy manewr, który wykonuje smartbus, oddaje czas kierowcy na linię, a ostatni manewr długiej zmiany, parkowanie w ciasnym miejscu późnym wieczorem, jest jednym z manewrów, które wykonuje smartbus. Przewoźnik może policzyć to samo na własnych liczbach w Depot Minutes, bezpłatnym narzędziu online do szacowania czasu w zajezdni.
Smartbusy to wymierne korzyści w codziennej pracy zajezdni:
- Zawsze tam, gdzie trzeba, dokładnie wtedy, gdy trzeba – pełna elastyczność, płynna obsługa, optymalne wykorzystanie czasu i przestrzeni.
- Nie męczy się, widzi więcej, reaguje szybciej – mniej stłuczek, więcej spokoju, bezpieczeństwo.
Więcej o bezpieczeństwie: Jak bezpieczne są smartbusy?
Trzy decyzje, które stoją za smartbusem
Autonomous Systems zdecydowało, czego nie robić. Na razie nie wchodzi na drogi publiczne. Budowę autobusów zostawia europejskim producentom, którzy już produkują i serwisują autobusy miejskie jeżdżące codziennie u przewoźników: smartbus to zwykły autobus z systemem SmartDEPOT™ montowanym fabrycznie. Sensory zostawia na autobusie, bo sensory zamontowane na stałe w zajezdni mogą stracić z oczu ludzi między zaparkowanymi autobusami. Są dwie drogi automatyzacji manewrów w zajezdni: inteligencja w zajezdni albo inteligencja na autobusie; smartbus to ta druga.
Na jakim etapie są smartbusy
SmartDEPOT™ jest w fazie rozwoju. Publiczny pilotaż prowadzony jest na minibusie w zajezdni PKM Gliwice; SmartDEPOT™ jest projektowany z myślą o standardowych 12-metrowych autobusach miejskich. Autonomous Systems przeprowadziło oceny zajezdni z przewoźnikami w Belgii, Hiszpanii, Holandii, Norwegii, Polsce i Szwajcarii. Przewoźnicy zaczynają od programu Smartbus Onboard Program: wizji lokalnej i analizy danych we własnej zajezdni.
Pytania, które zadają przewoźnicy
Autobus autonomiczny ma wozić pasażerów po drogach publicznych, a dziś jeździ z operatorem bezpieczeństwa lub asystentem na pokładzie. Smartbus jeździ sam po terenie zajezdni: pusty, z małą prędkością, bez operatora bezpieczeństwa, pod nadzorem Koordynatora Smartbusów w SmartDEPOT™ Mission Control. Na ulicy prowadzi go kierowca.
Nikt. Autobus jedzie pusty po terenie zajezdni. Nadzoruje go Koordynator Smartbusów przez SmartDEPOT™ Mission Control, a gdy coś jest niejasne, autobus się zatrzymuje.
Smartbus to zwykły autobus z systemem SmartDEPOT™ montowanym fabrycznie przez producenta. Przewoźnik zachowuje producentów, modele i serwis, z którymi już pracuje.
SmartDEPOT™ to system, który zmienia zwykły autobus miejski w smartbusa: system jazdy autonomicznej na autobusie oraz SmartDEPOT™ Mission Control, oprogramowanie nadzoru, z którym pracuje Koordynator Smartbusów u przewoźnika. Rozwija go Autonomous Systems z Gliwic.
Autobus podłączony do sieci: telematyka, informacja pasażerska, Wi-Fi, bilety. W zajezdni nadal prowadzi go kierowca. Smartbus, jednym słowem, jeździ sam po terenie zajezdni.
Przewoźnicy, którzy chcą poznać własną liczbę, zaczynają od Depot Minutes i programu Smartbus Onboard Program: wizji lokalnej i analizy danych we własnej zajezdni.
Smartbusy w każdej zajezdni.